Открытое обращение феминистского сообщества Беларуси в канун Нового года

Мы, феминистское сообщество Беларуси: активистки, разделяющие феминистские ценности и строящие свою коммуникацию и деятельность на принципах недискриминации и гендерного равенства, — выступаем против любых форм насилия в отношении женщин и против стереотипов, которые существуют в беларусском обществе по отношению к нам.

У феминисток Беларуси нет управляющих структур; мы являемся группой, где никто из участниц(ков) не несёт ответственности за слова и действия друг друга в общественном/публичном пространстве, но мы выступаем за конструктивную дискуссию без переходов на личности.

В 2017 году в СМИ и соцсетях было несколько случаев публичных дискуссий, в которых использовались оскорбительные и недопустимые выражения в адрес феминисток со стороны некоторых компаний и известных, вполне прогрессивных (в других вопросах) личностей, сознательно или нет транслирующих субъективно-стереотипные взгляды в отношении вклада феминисток в продвижение женской повестки. Подобные дискуссии негативно влияют на формирование общественного мнения об активистках в области защиты прав женщин.

В связи с этим мы решили высказать свою консолидированную позицию по поводу любых форм взаимодействия и сотрудничества с субъектами/компаниями, желающими в будущем сотрудничать и поддерживать глобальные или национальные кампании в Беларуси в области защиты интересов женщин и противодействие гендерному насилию.

Начнём с напоминания о том, что беларусские женщины массово получают помощь в приютах и на горячей линии благодаря деятельности женских НГО и активисток, которые уже сформулировали свои ценности. Например, ценности создательниц «Площадки», объединяющей ГО, работающие в целях противодействия домашнему насилию, таковы:

- феминистский подход: причина и следствие насилия в отношении женщин и, в частности, домашнего насилия кроются в неравенстве между женщинами и мужчинами;

- антидискриминация: пострадавшей от домашнего насилия, а также получательницей помощи может стать любая женщина;

- домашнее насилие является нарушением прав человека;

- отрицание виктимности как причины насилия: ответственность за применение домашнего насилия несёт всегда агрессор без всяких оправданий.

Кроме того, такие темы, как защита репродуктивных прав женщин, дискриминация по полу на рынке труда, акушерское насилие, поднимают исключительно феминистки.

Поэтому противоречивые посылы и риторика в СМИ, которая делит феминисток на «правильных» и «неправильных», ведут к унижению их достоинства и к обесцениванию их многолетнего (по большей части волонтёрского) вклада в защиту прав женщин, в частности на жизнь без насилия. Нет правильных и неправильных феминисток, как и правильных и неправильных жертв насилия.

В целом вся современная повестка прав женщин создана феминистками, которые среди прочих тем продвигают и права женщин на доступ к финансам. Редко упоминается о том, что компания «Марк Формэль» специализирующаяся на выпуске нижнего белья и одежды, участвует в программе «Женщины в бизнесе», направленной на поддержку и развитие женского предпринимательства, предусматривает предоставление финансовой и консультационной поддержки предприятиям, которыми руководят женщины. Программа финансируется Европейским банком реконструкции и развития, Европейским Союзом, Швецией и Фондом поддержки стран с переходной экономикой. Поэтому перед тем, как высказываться публично, представителям бизнеса стоило бы подумать, что именно благодаря феминисткам существуют такие специальные программы.

Мы признаем ценность вклада бизнеса в оказание помощи пострадавшим, но такая поддержка накладывает определённые/повышенные обязательства на бизнес, который решил стать социально ответственным. Не стоит удивляться наличию критического мнения и обижаться на него — это часть демократии и идёт на пользу обществу, но только в том случае, если оно не переходит на личности, оскорбляя чьё-либо достоинство. Поэтому мы рассчитываем, что наличие нашего альтернативного мнения будет восприниматься как часть демократической дискуссии и пойдёт на пользу обществу.

Также мы признаем и усилия агентств ООН и других международных структур в РБ, способствующих продвижению гендерного равенства, но в то же время призываем их не скатываться в конформизм, который приводит к двуличию и нивелированию ценностей нашей позиции.

Исходя из вышесказанного:

1. Просим организации, бизнес-структуры, международные агентства, сотрудничающие с женскими проектами, разделяющими феминистские ценности, убедиться, что любые лица, участие которых инициируется ими, были осведомлены о феминистских взглядах организаций (реализующих женские проекты), в деятельность которых они вовлекаются, а также имеют базовое представление о феминизме. Более того, такие лица не должны публично обесценивать феминистские ценности, умалчивать о том, что той или иной деятельностью занимаются именно феминистки, выделять другие организации по отношению к ним, нивелируя вклад активизма феминисток.

2. Просим любых третьих лиц, принимающих участие в проектах феминистских организаций, не высказываться от имени организации, с которой они временно сотрудничают, без ведома (и письменного одобрения) организации, если не было оговорено иное (касается как личных аккаунтов в соцсетях, так и медиа).

3. Просим во время совместной работы над проектами не инициировать и не принимать участие в обсуждениях, касающихся феминизма как движения, феминистских организаций и отдельных феминисток Беларуси, в случае неразделения ценностей феминизма.

Феминистское сообщество будет и впредь продвигать ценности недискриминации и гендерного равенства, а также реагировать на публичное обесценивание вклада феминисток в области защиты интересов женщин и противодействия гендерному насилию в Беларуси.

Адкрыты зварот фемінісцкай супольнасці Беларусі напярэдадні Новага года

Мы, фемінісцкая супольнасць Беларусі: актывісткі, якія падзяляюць фемінісцкія каштоўнасці і будуюць сваю камунікацыю і дзейнасць на прынцыпах недыскрымінацыі і гендэрнай роўнасці, - выступаем супраць любых форм гвалту ў стасунках да жанчын і супраць стэрэатыпаў, якія існуюць у беларускім грамадстве адносна нас.

У феміністак Беларусі няма кіроўных структур; мы з’яўляемся групай, дзе ніхто з удзельніц(-каў) не нясе асабістай адказнасці за словы і дзеянні адна адной у грамадскай/публічнай прасторы, але мы выступаем за канструктыўную дыскусію без пераходаў на асобы.

У 2017 годзе ў СМІ і сацсетках было некалькі выпадкаў публічных дыскусій, у якіх выкарыстоўваліся абразлівыя і недапушчальныя выразы на адрас феміністак з боку некаторых кампаній і вядомых, даволі прагрэсіўных (у іншых пытаннях) асобаў, што свядома ці не трансліравалі суб’ектыўна-стэрэатыпныя погляды на ўнёсак феміністак у прасоўванне жаночай павесткі.  Такія дыскусіі адмоўна ўплываюць на фарміраванне грамадскага меркавання пра актывістак у сферы абароны правоў жанчын.

У сувязі з гэтым мы вырашылі выказаць сваю кансалідаваную пазіцыю наконт любых форм узаемадзеянння і супрацоўніцтва з суб’ектамі/кампаніямі, якія жадаюць у будучыні супрацоўнічаць і падтрымліваць глабальныя альбо нацыяльныя кампаніі ў Беларусі ў сферы абароны інтарэсаў жанчын і процідзеяння гендэрнаму гвалту.

Пачнем з напаміну, што беларускія жанчыны масава атрымліваюць дапамогу ў прытулках і на гарачай лініі дзякуючы дзейнасці жаночых НДА і актывістак, якія ўжо сфармулявалі свае каштоўнасці. Напрыклад, каштоўнасці стваральніц Пляцоўкі, якая яднае ДА, што працуюць з мэтай процідзеяння хатняму гвалту, наступныя:

- фемінісцкі падыход: прычына і следства гвалту ў стасунках да жанчын і, у прыватнасці, хатняга гвалту тоіцца ў няроўнасці паміж жанчынамі і мужчынамі;

- антыдыскрымінацыя: любая жанчына, якая сталася ахвярай хатняга гвалту, можа атрымаць дапамогу;

- хатні гвалт - гэта парушэнне правоў чалавека;

- адмаўленне віктымнасці як прычыны гвалту: адказнасць за ўжыванне хатняга гвалту заўжды нясе агрэсар без аніякіх апраўданняў.

Болей за тое, тэмы абароны рэпрадукцыйных правоў жанчын, дыскрымінацыі паводле полу на рынку працы, акушэрскага гвалту ўзнімаюць выключна феміністкі.

Таму супярэчлівыя пасылы і рыторыка ў СМІ, якая падзяляе феміністак на “правільных” і “няправільных”, прыніжаюць іх годнасць і  абясцэньваюць іх шматгадовы (пераважна валанцёрскі) унёсак у абарону правоў жанчын, у прыватнасці, права на жыццё без гвалту.  Няма правільных і няправільных феміністак, гэтаксама як няма правільных і няправільных ахвяраў гвалту.

У цэлым, уся сучасная павестка правоў жанчын была створаная феміністкамі, якія, сярод іншых тэм, прасоўваюць і права жанчын на доступ да фінансаў. Рэдка ўзгадваецца пра тое, што кампанія “Марк Фармэль”, якая спецыялізуецца на вытворчасці сподняй бялізны і вопраткі, з’яўляецца ўдзельніцай праграмы “Жанчыны ў бізнесе”, накіраванай на падтрымку і развіццё жаночага прадпрымальніцтва, якая забяспечвае прадпрыемствы, што кіруюцца жанчынамі, фінансавай і кансультацыйнай дапамогай. Гэтая праграма фінансуецца Еўрапейскім банкам рэканструкцыі і развіцця, Еўрапейскім Саюзам, Швецыяй і Фондам падтрымкі краін з пераходнай эканомікай.  Таму перад тым, як выказвацца публічна, прадстаўнікам бізнеса варта задумацца, што менавіта дзякуючы феміністкам існуюць такія спецыяльныя праграмы.

Мы прызнаем каштоўнасць унёска бізнеса ў дапамогу пацярпелым, але такая падтрымка накладае пэўныя/больш высокія абавязальніцтвы на бізнес, які вырашыў зрабіцца сацыяльна адказным. Не варта здзіўляцца наяўнасці крытычнага меркавання і крыўдаваць на яго – гэта частка дэмакратыі і ідзе на карысць грамадству, але толькі ў тым выпадку, калі не пераходзіць на асобы і не абражае годнасць. Таму мы разлічваем, што наяўнасць нашага альтэрнатыўнага меркавання будзе ўспрынятае як частка дэмакратычнай дыскусіі і пойдзе на карысць грамадству.

Мы прызнаем і намаганні агенцый ААН і іншых міжнародных структур у Беларусі, якія спрыяюць прасоўванню гендарнай роўнасці, і ў той жа час заклікаем іх не звальвацца ў канфармізм, які вядзе да двудушнасці і невеліраванні каштоўнасцей нашай пазіцыі.

Сыходзячы са сказанага вышэй мы просім:

1. Арганізацыі, бізнес-структуры, міжнародныя агенцыі, якія супрацоўнічаюць з жаночымі праектамі, што падзяляюць фемінісцкія каштоўнасці, пераканацца, што любыя асобы, якіх гэтыя арганізацыі прыцягваюць да ўдзелу ў такіх праектах, ведаюць пра фемінісцкія погляды арганізацый (што рэалізуюць жаночыя праекты) і маюць базавыя ўяўленні пра фемінізм.  Больш за тое, прыцягненыя асобы не павінны публічна абясцэньваць фемінісцкія каштоўнасці, замоўчваць тое, што той ці іншай дзейнасцю займаюцца менавіта феміністкі, выдзяляць іншыя арганізацыі ў адносінах да іх, ніверліруючы гэтым унёсак актывісцкай дзейнасці феміністак.

2. Любых трэціх асоб, што бяруць удзел у праектах фемінісцкіх арганізацый, не выказвацца ад імені арганізацыі, з якой яны часова супрацоўнічаюць, без ведання (і пісьмовай згоды) арганізацыі, калі не было ўзгоднена іншае (датычна як асабістых акаўнтаў у сацсетках, так і медый).

3. Падчас сумеснай працы над праектамі не ініцыяваць і не браць удзел у дыскусіях, што тычацца фемінізму як руху, фемінісцкіх арганізацый і асобных феміністак Беларусі, калі вы не падзяляеце каштоўнасцей фемінізму.

Фемінісцкая супольнасць і далей будзе прасоўваць каштоўнасці недыскрымінацыі і гендэрнай роўнасці, а таксама рэагаваць на публічнае абясцэньванне ўнёску феміністак у сферы абароны інтарэсаў жанчын і процідзеяння гендэрнаму гвалту ў Беларусі.

 

New Year’s Eve Open Letter By The Belarus Feminist Community


We, the Belarus feminist community—activists who share feminist values, and who base both their message and their projects on principles of non-discrimination and gender equality—oppose any and all forms of violence against women, as well as the negative stereotypes applied to us within Belarusian society.


Feminists in Belarus do not have an administrative structure. We are a group where, when within the public space, members cannot be held accountable for the words and actions of other members. Having said that, we support constructive dialogue—without resorting to ad hominem.

The year 2017 was punctuated by several instances of public discourse by way of traditional and social media, involving the use of unacceptable, offensive language towards feminists by several companies and prominent individuals. These companies and individuals (otherwise seen by the public as rather progressive) are, either by accident or design, communicating subjective, stereotypical viewpoints on the contribution of feminists towards furthering the female agenda. Such discourse has a harmful effect on the public’s perception of women’s rights activists.

This is why we have made a decision to communicate our consolidated standpoint towards any and all forms of our interaction and cooperation with individuals and organizations wishing to collaborate with and support global and national campaigns in defense of women’s rights and in opposition to gender violence in Belarus.

Firstly, allow us to remind readers that a significant number of women in Belarus are able to receive help from shelters and via hotline because of work done by NGOs with a women’s issue focus, and because of work by activists who have already publicly voiced their values. For instance, the values of the “Ploschadka” platform, which had united public institutions working towards combatting the issue of domestic violence—these values are as follows:

- The Feminist Approach: the causes and consequences of violence towards women, and specifically domestic violence, lie in an inequality between women and men;
- Anti-Discrimination: any woman can become a victim of domestic violence. Any woman is entitled to receiving support;
- Domestic violence is a violation of human rights;
- Denial of Victimhood as Cause of Violence: the perpetrator of violence is always the one responsible for it. No justification is acceptable.

Furthermore, issues such as defense of women’s reproductive rights, gender discrimination in the workforce, midwifery violence—are raised exclusively by feminists.

Therefore, contradictory messages and media rhetoric labeling feminists as “the right kind” and “the wrong kind”, are degrading. They devalue the years-long (and predominantly pro bono) contribution of feminists towards defending women’s rights—particularly the right to a life without violence. There is no “right” or “wrong” kind of feminist, just as there is no “right” and “wrong” kind of victim of violence.

Generally, the entirety of the women’s rights agenda was created by feminists, who, among other things, are advancing the rights of women to access financing. It is rarely mentioned that the “Mark Formelle” company, specializing in the production of feminine underwear, is a participant in the “Women in Business” program—dedicated to supporting and developing businesses owned by women, providing financial support and consulting for businesses with female proprietors. The program is being financed by the European Bank for Reconstruction and Development, the European Union, the Kingdom of Sweden and The Early Transition Countries Fund. One hopes that, prior to issuing public statements, individuals representing businesses shall consider that it is feminist activism that makes such programs possible.
We acknowledge the value of the contribution made by businesses to help victims. However, such support comes with a set of very specific added obligations for organizations which have chosen to become socially conscious. Criticism should come as no surprise and should not be received with negativity—it is part of democracy and it is useful to society—but never when it contains personal attacks and is offensive towards ones self-esteem. Therefore, we hope that the presence of our alternative point of view will be perceived as part of the democratic discourse and will benefit society at large.

We also acknowledge the efforts of various UN agencies and other international organizations in the Republic of Belarus, contributing to the furthering of gender equality. However we urge representatives of said organizations to resist from falling into conformity which leads to duplicity and the invalidation of our position.

Considering the above:

1. We suggest that organizations, businesses and international agencies cooperating with women’s projects based on feminist values confirm that any participants from their side are made aware of said feminist values held by the organization(s) executing said projects they will be participating in, and have a working understanding of feminism. Furthermore, such individuals are not to publicly discredit feminist values, conceal the fact that specifically feminists are performing certain activities, or highlight other organizations explicitly over feminist activists, thus diminishing the contribution of the latter.
2. We suggest that third parties participating in projects initiated by feminist organizations refrain from issuing public statements as representatives of the feminist organization they are in partnership with, without knowledge by and written permission from said organization, unless specifically agreed upon otherwise (this includes both personal social media accounts and interactions with traditional media).
3. We suggest that, during collaborative work on projects, if participants do not subscribe to feminist values, participants should refrain from discussions of feminism as a movement, feminist organizations and individual Belorussian feminist activists.

The feminist community will continue to further the values of non-discrimination and gender equality, as well as provide an appropriate response to acts of public invalidation of the contribution of feminists towards defending the interests of women and towards combatting gender violence in Belarus.

Гендерный маршрут